Bitloos rijden is voor iedereen

13 september 2018
Iedere ruiter en ieder paard of pony kan leren om bitloos te rijden. Petra Mensink geeft praktische tips en advies over de eerste stappen die je kunt nemen als je  overweegt om zonder bit te gaan rijden.
Bitloos rijden is voor iedereen

Tips voor als je wilt leren bitloos rijden met je paard

Of je nu op je zesde of op je 40e leerde rijden, bijna allemaal zijn we begonnen op de manege. Daar leer je opstijgen, op het goede been lichtrijden (hopelijk), en je bit afspoelen na de les. Het is in de eenentwintigste eeuw nog altijd volkomen normaal om een paard te rijden met zadel en hoofdstel.

Maar is dat echt nodig? De laatste jaren verschijnen er regelmatig onderzoeksresultaten die ons laten zien dat een bit in de paardenmond helemaal niet zo’n feest is. De mond is gevoelig en niet gemaakt voor een stuk metaal. Het hele principe van rijden met een bit is gebaseerd op reactie afdwingen op basis van ongerief of, bij een sterkere hulp, pijn.

Klassieke rij-instructeurs leggen uit dat het de bedoeling is om een paard zodanig correct af te richten dat het bit subtiel inwerkt. Het is dan slechts een communicatiemiddel. Toch blijft altijd de dreiging van ongerief. Het paard leert dat zolang hij doet wat gevraagd wordt er geen pijn zal volgen. Er zijn vele redenen om met een bit te rijden, 600 kilo spieren moet je onder controle kunnen houden. Klopt helemaal, maar heb je überhaupt wel eens nagedacht over rijden zonder bit?

Iedereen kan bitloos

Het goede nieuws is: Ieder paard en iedere ruiter kan leren om zonder bit te rijden. Vaak is het een kwestie van angst overwinnen en blijven oefenen. Waar begin je als je hebt besloten dat je samen met je paard wilt proberen om de overstap naar bitloos rijden te maken? Petra Mensink van ‘Bitloos paardrijden’ en auteur van ‘Zorgeloos Bitloos’ legt uit wat de eerste stappen zijn.

  • Stap 1
Begin in de besloten omgeving van de rijbak, eventueel met een stalhalster als je nog geen bitloos hoofdstel hebt. Bij bitloos rijden komt het op het werkelijke rijden aan, en daarin zijn de teugels ondergeschikt. Als je gewend bent de teugels veel te gebruiken is dit de grootste stap. Het is zinvol om les te nemen of een cursus te volgen waarin je leert rijden met je zit en energie.

  • Stap 2
Ook een bitloos hoofdstel moet goed passen. Zorg er bij het optomen voor dat de neusriem op de juiste plek ligt, namelijk op of vlak boven de neusinhammen. Je kunt voelen waar de neusinhammen beginnen. Zet halverwege op de neus je duim en wijsvinger naast de neusbrug, en beweeg ze naar beneden. Op een gegeven moment voel je onder je duim en wijsvinger een ‘zachte’ plek c.q. kuiltjes; daar beginnen de neusinhammen en daar op of vlak boven leg je het midden van de neusriem.

  • Stap 3
Wanneer er wederzijds vertrouwen is, kun je in principe zonder al te veel voorbereiding bitloos buitenrijden. Als je dit niet meteen aandurft, doe je paard dan zowel het bithoofdstel als het bitloos hoofdstel om. De teugels aan het bit laat je voor het zadel liggen en doe je niets mee, en je rijdt met de teugels aan het bitloos hoofdstel. Zo heb je voor je eigen gemoedsrust het bit 'achter de hand'. Als je dit één of twee keer zo hebt gedaan, dan heb je de bevestiging dat het bit niet nodig is en kun je het voortaan thuis laten.

Iris weijenberg met salvador bitloos rijdenIris Weijenberg met Salvador (@icelandicwelsh)

Praktische tips voor bitloos rijden

  • Tip 1
Kies voor een zacht en comfortabel hoofdstel. Dit betekent een brede neusriem van zacht materiaal, zonder hefboomwerking, ijzer of andere harde delen. Let er ook op dat het hoofdstel de juiste pasvorm heeft, en nergens wrijft, knelt, klappert, irriteert of vlakbij de ogen ligt.

  • Tip 2
Wanneer het rijden zonder bit niet gaat zoals je dat met bit gewend bent en er rijtechnische zaken aan het licht komen, beschouw dat dan als een eyeopener en een kans om als ruiter te leren en te groeien.

  • Tip 3
Je paard voelt een vlieg op zijn vacht en deze minieme druk is voldoende voor hem om op te reageren. Als je paard afgeleerd heeft om op zachte druk te reageren, leer hem – en jezelf – dit opnieuw aan door alleen zachte hulpen te geven, geduldig te wachten en op tijd te belonen.

Fotografie: www.tekstvaartphotography.com
Carolien staal
Geschreven door:
Carolien Staal
Carolien Staal is zelfstandig schrijfster en redacteur. Ze helpt ZZP-ers in de paardenbranche bij hun marketing en schrijft aan een boek. Daarnaast volgt Carolien een opleiding tot Veterinair Homeopaat. Met haar Welsh Cob Ulthimo rijdt ze trektochten in Nederland en daarbuiten.
Anderen lazen ook:
Basis ehbo kennis kan je paard redden 2
Maandag 25 mei·Care
Basis EHBO-kennis kan je paard redden! (2)
In het eerste artikel over EHBO bij paarden ging het over wat je kunt doen als je paard koorts of koliek heeft, of als er sprake is van een flinke wond. Helaas kan er nog veel meer mis gaan… In dit artikel hebben we het over wat je kunt doen als je paard een slokdarmverstopping heeft, zijn been misschien is gebroken of als er hoefproblemen zijn.
Alternatieve therapieen voor paarden deel 2 cranio sacraal therapie
Donderdag 25 oktober 2018·Care
Alternatieve therapieën voor paarden - Deel 2 Cranio-sacraal therapie
Hoor je jouw paard wel eens knarsetanden? Of is hij niet helemaal fijn in de aanleuning? Op een paardenforum lees je dat cranio-sacraal therapie goede resultaten kan geven. Anderen roepen over osteopathie of homeopathie, maar ze spreken elkaar ook tegen. Hoe zit het nu precies? In dit feuilleton van vijf afleveringen bespreken we een aantal alternatieve therapieën voor paarden, vandaag deel 2: Cranio-sacraal therapie.
Paarden bij elkaar actief op zoek naar weidemaatjes voor eenzame paarden
Vrijdag 19 april 2019·Column
Paarden bij Elkaar: actief op zoek naar weidemaatjes voor eenzame paarden
In een persbericht dat er rond Valentijnsdag uit ging, lanceerde de KNHS de campagne ' Deel je wei, iedereen blij'. Dit initiatief werd breed gedragen, want ook de Dierenbescherming, Stichting Dier & Recht en de Federatie van Nederlandse Ruitersportcentra haakten aan. Er is echter nog een vijfde partij, eentje die niet alleen voorlichting en adviezen geeft maar daadwerkelijk de boer op gaat: paardendatingservice Paarden bij Elkaar.